Sint Aegtenkapel - historie

De Sint Aegtenkapel van verleden en heden

De bouw van de Sint Aegtenkapel
De 'Kapel van het convent van Sint Agatha' werd tussen 1408 en 1410 gebouwd bij het vrouwenconvent dat in 1379 door Geert Grote was gesticht. "Anno 1408 worde het steenwerkck van ons cloosters capelle opgetimmert. Op ons L. Vrouwen Hemelvaertsavond worde dat houwerkck van ond capelle in den selve jare opgericht ende worde voorts naer behoren opgetimmert".

Al bij de bouw had de kapel de opzet van een zogenaamde dubbelkerk. Hierbij bouwde men voor een gedeelte een vloer voor een tussenverdieping. De begane grond was bestemd voor het lekenpubliek. De tussenverdieping was voor de bewoonsters van het convent. Op deze manier kon de priester op het altaar voor beide categorieën tegelijk de mis opdragen.

Na de beeldenstorm
Het kloostercomplex floreerde tot maart 1580, waarna de kapel aan de beeldenstorm ten prooi viel. "Des donderdags op St. Gregoriusdag, 12 maart, kwamen veel kapiteins en andere overheden in de spinkamer van Sint Aechten en deden de zusters veel verdriet met lichtzinnige woorden en het bespottelijk maken van ceremoniën die voor de zusters heilig waren, zodat de zusters in schreien uitbarstten".

Verschillende doeleinden
Het kerkgebouw werd door de stad in bezit genomen en is van de 16e tot de 19e eeuw voor de meest uiteenlopende doeleinden gebruikt: opslag, turfpakhuis, draperie- en tabaksdepot. Hiervoor werden nog eens twee verdiepingsvloeren aangebracht met hijsluiken en houten vensters in de dichtgemetselde raamopeningen.

In de 19e eeuw kwam het gebouw weer in bezit van de rooms-katholieke kerk. Het werd verbouwd en ingericht als tehuis en bibliotheek voor rooms-katholieke militairen. Het hijswerk uit de pakhuisperiode werd vervangen door quasi-gotische dakkapellen. Veel later kwam het gebouw in handen van de gemeente. Vooral na de 2de wereldoorlog was de kapel een toonbeeld van verregaande verwaarlozing. De laatste functie was 'verkoophuis' oftewel veilinglokaal.

Restauratie
In 1969 is uiteindelijk met de restauratie begonnen. Mede door het vooronderzoek konden ook aan de buitenzijde de teruggevonden sporen van de dubbelkerk weer zichtbaar worden gemaakt. Van de venstertraceringen in de bovenkerk was een exemplaar achter een dichtgemetseld stuk muur volledig bewaard gebleven. Van een tweede tracering is een essentieel fragment teruggevonden, zodat de authentieke 15de eeuwse vorm voor een deel kon worden gereconstrueerd.

De grondslag voor de klokkenstoel met spits was onder de kap nog aanwezig. De verdere opbouw heeft men voor een groot deel ontleend aan oude afbeeldingen. Geprobeerd is om de oorspronkelijke vorm uit de 15de eeuw weer terug te bouwen. Maar in sommige gevallen is dat niet helemaal gelukt. Bij gebrek aan voldoende gegevens over de oorspronkelijke lichtopeningen in de benedenkerk is bijvoorbeeld van hedendaagse glazen bouwstenen gebruik gemaakt.

In 1972 is de restauratie voltooid. Aan de achterzijde is de kapel verrijkt met een trappenstelsel, een toiletgroep, twee keukens en een kleedkamer om zo te voldoen aan de eisen die nodig zijn om het gebouw voor de huidige culturele en commerciële doeleinden te gebruiken. De Sint Aegtenkapel is nu één van de mooiste en oudste monumenten van Amersfoort.


Meer informatie